Cuối tuần, Sunny dọn tủ thuốc. Săm soi từng cái hủ, cái lọ, từng hộp, từng vỉ thuốc rồi gom… bỏ thùng rác. Lý do của em í hết sức chính đáng “Hết hạn sử dụng rồi, Mẹ!”

Khi Sunny  biết đọc chữ là dạy Sunny xem hạn sử dụng của tất cả các loại từ thức ăn, bánh kẹo, chứ không chỉ với thuốc. Lâu dần thành thói quen, cứ lâu lâu, em ấy lại lục tủ lạnh, tủ đựng đồ làm bánh của Mẹ và tủ thuốc, lôi từng món ra ngó nghiêng, xem xét… thậm chí sữa tắm, dầu gội, dầu nóng….và sẵn sàng thẳng tay cho vào thùng rác dù có món chưa khui ra bao giờ. Bà giúp việc mua cái gì về, em ấy cũng kiểm tra hạn sử dụng, niêm phong của món đồ vì bà không biết chữ.

Đó là một thói quen tốt, an toàn nhưng cũng khá phí phạm nếu như biết rõ thời hạn sử dụng của từng loại sản phẩm.

Trước tiên hãy bàn về sự “quá hạn” đồ ăn

Ở Mỹ, chỉ có thức ăn của trẻ sơ sinh thì mới “bắt buộc” (mandatory) ghi ngày hết hạn. Một số tiểu bang cũng bắt buộc ghi ngày hết hạn trên các thực phẩm chế biến từ sữa (diary products). Còn lại, việc ghi ngày hết hạn trên nhãn hiệu của các loại thực phẩm chỉ có tính cách “tự nguyện” mà thôi, voluntary system of labeling. Như thế, trên lý thuyết, không ghi ngày hết hạn thì cũng chả sao!

Cũng vì tính cách tự nguyện tự giác cho nên thực phẩm được dán nhãn, được tự biên tự diễn theo nhiều cụm từ khác nhau, như “expiration date”, “sell by date”, “best if used by (or before) date”, “guaranteed fresh date”, “pack date”… Tất cả những cụm từ nầy đều đặt nặng yếu tố phẩm chất của thức ăn nhiều hơn là sự an toàn của thức ăn. Chúng không có nghĩa là tới ngày “hết hạn” ghi trên nhãn hiệu là đồ ăn sẽ biến thành chất độc. Tuy nhiên, những cụm từ nầy nhằm để bảo vệ sự an toàn của nhà sản xuất thực phẩm nhiều hơn là cho người tiêu thụ. Thứ nhất, sau ngày hết hạn, người dùng có “chuyện gì” thì ráng chịu vì “I told you so”. Thứ nhì, một hình thức doạ dẫm để người “yếu bóng vía” vứt đồ ăn vào thùng rác và đi mua thêm thức ăn mới.

Thật ra có một số quy tắc chung cho thực phẩm được xem là an toàn để dùng, “sau ngày hết hạn” ghi trên nhãn:

-Sữa tươi có thể dùng một tuần sau ngày hết hạn.

-Trứng gà, từ 3 đến 5 tuần.

-Thịt gà, thịt vịt, đồ biển phải nấu hay đông lạnh trong vòng một đến hai ngày. Còn thịt bò, thịt heo phải nấu hay đông lạnh sau 3 đến 5 ngày. Một khi đồ ăn đã được đông lạnh thì sẽ giữ được vĩnh viễn bất kể ngày hết hạn.

Đồ hộp, đồ đóng chai chưa khui có thể giữ được 18 tháng sau ngày hết hạn nếu bảo quản trong chỗ mát. Nếu lon đồ hộp bị phồng lên là dấu hiệu có vi trùng, thì phải vất bỏ cho dù chưa hết hạn.

Còn về thuốc (dược phẩm).

Thuốc càng để lâu càng mất dược tính. Những thành phần cấu tạo nên thuốc có thể từ từ yếu đi theo thời gian vì thế dược tính không còn đảm bảo 100% sau ngày hết hạn. Năm 2006, một nghiên cứu đăng trên tờ báo dược khoa, Journal of Clinical Pharmacology cho thấy 88% thuốc, nếu bảo quản trong điều kiện tốt vẫn còn hiệu lực tối thiểu 12 tháng, và trung bình đến 5 năm sau ngày hết hạn. Một số thuốc vẫn còn hiệu lực lâu hơn nữa.

Nói với Sunny những điều này thì em ấy vẫn không chịu. Em ấy nói Mẹ đọc sách nhiều, biết nhiều nên Mẹ ỷ y. Và thế là em ấy cứ khăng khăng là cần phải bỏ tất cả những thứ có ghi thời hạn sử dụng nếu quá gần ngày hết hạn. Mẹ mà ăn thỏi sô-cô-la vừa đến ngày hết hạn là em ấy làm um sùm như Mẹ ăn trúng thuốc độc í.

Nuôi em hao đủ thứ thiệt chớ!

Views: 28